Nguồn gốc Rum Bà Chằn (Rhum Sơn Hà), loại thức uống ngon trứ danh dân 9X, 8X Quy Nhơn mê mẩn

Rum Bà Chằn (Rhum Sơn Hà) một loại rượu có nguồn gốc từ Quy Nhơn, phổ biến từ thời bao cấp tưởng đã tuyệt chủng vừa rồi lại thấy xuất hiện giữa một hàng toàn rượu Tây các loại ở quán Big Tree Backpackers and Bistro. Mình thì chưa bao giờ uống Rhum này vì lúc nó phổ biến mình chỉ là 1 nhóc bằng Chít bây giờ. Chỉ ấn tượng bởi chai rượu có hình “bà chằn” dữ tợn bày đầy ở Hợp tác xã Mua Bán mà bà ngoại làm ở đó.

Trích bài viết tình cờ tìm được trên mạng của anh Trần Bá Phùng gần 10 năm trước nha:

Rhum là một thứ thức uống hết sức dễ thương. Hồi còn ở trên Dalat, có lần bọn ta đã mở một cuộc chọi rhum. Có cuộc chọi rượu kiểu này là vì bọn Nha Trang cho là rhum Nha Trang nhất, bọn Dalat thì nói rhum mình thơm… và phần đông thì chỉ biết có rhum chai Hiệp Hòa… Tất nhiên bọn ta thì khẳng định rhum Quy Nhơn của mình mới là siêu.

Khai vị bằng chai Champane Nga. Giờ thì chai này chả là cái gì nhưng ngày đó là oách lắm đấy. Và có lẽ đó là một trong những lần cực hiếm hoi lần mà lũ ta giành nhau uống rượu. Tiếp đến là rhum. Tuần rượu đầu tiên là rhum Hiệp Hòa của SG… kế tiếp là của Dalat… sau nữa là của Nha Trang… cuối cùng là rhum Bà Chằn (Quy Nhơn, riêng cái tên không thôi cũng đã thấy có chuyện để nói).

Ngay sau vòng đấu thứ nhất, thật bất ngờ cả với bọn Quy Nhơn, cả đám nhanh chóng gật gù xác nhận, 3 loại rhum đầu ngang nhau và không thể so sánh với rhum Bà Chằn. Chai rhum nhanh chóng hết veo trong sự thòm thèm. Sau đó bọn ta vặt mấy chai Lúa Mới và oánh một hội tiến lên vô tiền khoáng hậu theo đó 2 đứa thua cuộc dẫn cả đám đi ăn chiều uống cà phê ngoài phố. Hội tiến lên kết thúc khi ai đến đích 101 điểm trước (bình thường chỉ oánh tới 29 hoặc 31 điểm thôi).

Sau cuộc rượu đó, bất cứ ai vào phòng (mà là phòng nữ đấy nhé) đều ngạc nhiên khi thấy cái chai Champane lủng liểng trên tường (ngang tầm mắt) nối theo cái chai là cái sớ “biên bản” ghi điểm hội bài. Sự ngạc nhiên tăng lên gấp đôi khi nhìn chứng tích là đống chai lọ trên giường tầng.

Cái phòng mà lũ chúng ta hay bày cuộc vui là B1.8 – một phòng nữ, có 2 giường tầng, đủ cho 4 người ở. Nhưng phòng thường xuyên chỉ có 3 người còn giường thứ 4 không ai dám vào bởi chả có thêm nữ nhân nào dám ở với 3 con người kia. Thật ra cũng có vài người đến ở thử theo sự phân công của Ban quản lí KTX nhưng kô ai trụ lại được. Cuối cùng Ban quản lí KTX cũng quên luôn. Chiếc giường còn lại được các em ta bố trí làm nhà kho để đựng các loại chai lọ…

Rhum là một thứ rượu mùi. Rhum ngon nhất thế giới thường nấu bằng mía và xứ sở có rượu rhum ngon nổi tiếng là Jamaica (Cuba cũng nổi tiếng nhưng kô bằng). Rhum Bà Chằn của QN sở dĩ có cái tên như thế là bởi trên nhãn mác của nó hơn 40 năm nay in hình một phụ nữ da màu đang tươi cười với ly rượu… Nhân thể người ta gọi luôn là…

Bà Chằn dù trước 1975 tên của nó là rhum Ets Dũng Sanh, còn sau 1975 là Sơn Hà. Sau này ta có dịp uống Tanduary của Philppines, Finest Rhum của nuớc đếch gì đó mà ta quên mất tên và vài loại rhum nhưng tất cả đều không ngon như rhum Bà Chằn (không cục bộ địa phương đâu nhé). Thứ rhum ngon nhất mà ta từng uống là thứ năm xưa đã uống ở Teri Hằng (lúc đó một ly rhum bằng 10 ly cà phê sữa hạng sang. Ta còn nhớ nỗi kinh hoàng của thằng Hiệp khi ngó con số trên cái bill từ một em xinh đẹp cầm ra tính tiền. Riêng chuyện này cũng có thể viết một entry hoạt kê đấy).

Thỉnh thoảng cũng có người gọi chanh rhum ra uống. Chanh rhum thì cũng chỉ là một thứ nước đá chanh có nhỏ vài giọt rhum. Phụ nữ nên uống thứ này cho môi thêm một chút thơm. Uống rhum nguyên chất thì ngon nhưng theo cái mồm thô lậu của ta thì kém sự tao nhã. Uống rhum theo kiểu cocktail mới là sung sướng. Những kiểu sành hơn thì ta không biết. Nhưng cách mà ta sẽ kể dưới đây là do một tay bartender ở Cafeteria Hằng ở đường Nguyễn Văn Trỗi – Dalat bày (bọn ta vẫn gọi tắt là Tê ri Hằng).

Thế này nhé…

Một lượng rhum nhiều bằng một tách cà phê đen chưa pha + quãng 1 thìa cafe đường cát + một phần tư quả chanh + vài lát chanh cắt thật mỏng + một dúm muối + vài hạt tiêu sọ (cho đàn ông) hoặc vài viên xí muội (nếu là phụ nữ).

Lắc ly rượu loang đều trên thành ly và đưa lên mũi ngửi qua, mùi thơm đặc trưng của rhum sẽ phảng phất. Để ly xuống và cho 1 thìa đường vào, khuấy đều cho đường tan. Ngửi thêm lần nữa, mùi rhum nhờ có đường lúc này đã dậy lên ngào ngạt. Nếm một chút đi. Rhum rất thơm và ngọt. Lấy 1/4 quả chanh vắt sơ vào đó chứ đừng vắt hết. Khuấy đều và nếm lại. Lúc này ly rượu đã có thêm một chút thanh (vắt chanh quá tay sẽ có vị chua. Có vị chua thì cũng kô dở, nhưng nếu đã có vị chua thì khi say sẽ say rất lâu bởi những thứ dùng để giải rượu đều có sẵn trong ly rượu mất rồi).

Đã có thể uống rồi đấy, cứ một vài ngụm nhỏ có thể cầm lát chanh mỏng kia nhúng nhẹ vào ly rượu, đoạn rắc lên đó ít đường, ít muối… thả vào miệng và chiêu thêm tợp rượu. Rất ngon. Một vài người cũng thích uống một ngụm rhum với một ít muối trơn (rất ít nhé). Nếu là vào mùa Đông thì nhai hạt tiêu cho nó thơm miệng và ấm. Còn phụ nữ thì nhấm nháp xí muội cho đỡ… buồn mồm.

Đừng vứt xác 1/4 quả chanh đã vắt, ở ngụm rhum cuối cùng thay vì là một lát chanh mỏng hãy thay bằng phần xác này… Ta đã kết thúc tuần rhum thứ nhất. Một đêm dài làm chừng 3 tuần như thế là tuyệt. Thêm nữa e là không ngon lành gì.

Hãy nhớ lại xem ta đã thưởng thức bao nhiêu hương – vị – trong một tuần rhum. Rất nhiều người sẽ quên kể đến vị đắng của hạt chanh. Vâng, phần đông là như thế. Nếu có nhớ đến thì cũng khó nhận diện vì khi uống rhum kiểu này, hạt chanh kô còn đắng nữa.
Nhưng nếu đã uống nhiều lần bạn nên thử kiểm soát để nhận ra vị đắng thoảng qua ấy. Cũng thú vị lắm.

Lê Hồ Bắc